เก็บอัฐิ ลอยอังคาร หลังฌาปนกิจ ต้องเตรียมดอกไม้และของอะไรบ้าง

หลังพิธีฌาปนกิจเสร็จสิ้น เจ้าภาพยังมีอีกสองขั้นตอนที่ต้องเตรียมต่อคือการเก็บอัฐิและการลอยอังคาร ซึ่งหลายครอบครัวไม่คุ้นเคยเพราะไม่ได้ทำบ่อย จึงมักสับสนว่าต้องเตรียมดอกไม้ ธูปเทียน หรือของอะไรบ้าง และควรทำที่ไหนจึงจะถูกต้องตามธรรมเนียม บทความนี้สรุปขั้นตอนเก็บอัฐิและลอยอังคารที่ทำกันจริงในกรุงเทพฯ พร้อมของที่ต้องเตรียมในแต่ละขั้น เพื่อให้เจ้าภาพวางแผนได้ล่วงหน้าไม่ต้องมาเตรียมกะทันหันหน้างาน
เก็บอัฐิ กับ ลอยอังคาร ต่างกันอย่างไร
เก็บอัฐิคือการคัดเลือกชิ้นส่วนกระดูกที่เหลือจากการฌาปนกิจใส่ลงในโกศเพื่อเก็บไว้บูชาหรือบรรจุในเจดีย์ ส่วนลอยอังคารคือการนำเถ้าถ่านและเศษกระดูกที่เหลือจากการเก็บอัฐิ ซึ่งเรียกรวมว่าอังคาร ไปโปรยหรือลอยลงน้ำ ทั้งสองขั้นตอนทำต่อเนื่องกันในวันเดียวกัน โดยเก็บอัฐิก่อนแล้วจึงนำอังคารส่วนที่เหลือไปลอยภายหลัง
ธรรมเนียมนี้มีรากฐานจากความเชื่อทางพุทธศาสนาที่มองว่าน้ำเป็นสัญลักษณ์ของการชำระล้างและการส่งดวงวิญญาณสู่ภพภูมิใหม่ จึงนิยมลอยอังคารที่ปากแม่น้ำหรือทะเลมากกว่าแหล่งน้ำนิ่ง รายละเอียดที่มาและความหมายของพิธีนี้อ่านเพิ่มเติมได้ที่ พิธีลอยอังคาร วิกิพีเดีย

พิธีเก็บอัฐิที่วัดต้องเตรียมของอะไรบ้าง
ของที่ต้องเตรียมสำหรับพิธีเก็บอัฐิ ได้แก่ โกศหรือผอบสำหรับบรรจุอัฐิ ผ้าขาวหรือผ้าไตรสำหรับถวายพระ ดอกไม้ธูปเทียนสำหรับบูชา และภาชนะสำหรับใส่อังคารส่วนที่จะนำไปลอย ทางวัดส่วนใหญ่มีเจ้าหน้าที่ช่วยแนะนำขั้นตอนหน้างาน เจ้าภาพจึงไม่จำเป็นต้องรู้ทุกรายละเอียดมาก่อน เพียงเตรียมของหลักตามรายการด้านล่างให้ครบ
| รายการ | ใช้ทำอะไร |
|---|---|
| โกศหรือผอบ | บรรจุอัฐิที่คัดเก็บไว้บูชาที่บ้านหรือเจดีย์ |
| ผ้าไตรหรือผ้าขาว | ถวายพระภิกษุที่มาสวดในพิธีเก็บอัฐิ |
| ดอกไม้ ธูป เทียน | บูชาก่อนเริ่มพิธีเก็บอัฐิที่เมรุ |
| ภาชนะใส่อังคาร | รองรับเถ้าและเศษกระดูกส่วนที่จะนำไปลอย |
บางวัดมีชุดอุปกรณ์เก็บอัฐิให้เช่าหรือซื้อหน้างาน สอบถามเจ้าหน้าที่วัดหรือฝ่ายฌาปนกิจสถานล่วงหน้าได้ว่ามีจำหน่ายหรือต้องเตรียมมาเอง จะช่วยให้ไม่ต้องวิ่งหาซื้อกะทันหันในเช้าวันงาน

ลอยอังคารต้องเตรียมดอกไม้และของอะไรบ้าง
ของที่ใช้ลอยอังคารหลักๆ คือกระทงดอกไม้สำหรับวางอังคาร ธูปเทียนสำหรับจุดบูชาก่อนลอย น้ำอบหรือน้ำหอมสำหรับประพรม และดอกไม้สดสำหรับโปรยลงน้ำพร้อมอังคาร ส่วนใหญ่หาซื้อชุดสำเร็จได้จากร้านค้าใกล้ท่าน้ำหรือบริเวณวัดที่จัดพิธี ไม่จำเป็นต้องเตรียมเองทุกชิ้น
| ของที่ใช้ | บทบาทในพิธี |
|---|---|
| กระทงดอกไม้ | รองรับอังคารก่อนปล่อยลงน้ำ |
| ธูป เทียน | จุดบูชาก่อนเริ่มลอยอังคาร |
| น้ำอบ น้ำหอม | ประพรมกระทงและอังคารตามความเชื่อเรื่องความบริสุทธิ์ |
| ดอกไม้สด | โปรยลงน้ำพร้อมอังคารเป็นสัญลักษณ์ส่งดวงวิญญาณ |
ดอกไม้ที่ใช้โปรยส่วนใหญ่เป็นดอกไม้กลีบเดี่ยวสีขาวหรือสีอ่อน เช่น ดอกมะลิ ดอกกุหลาบแกะกลีบ ต่างจากพวงหรีดที่จัดเป็นวงกลมมีขาตั้งสำหรับตั้งหน้าศาลาในคืนสวดพระอภิธรรมก่อนวันฌาปนกิจ ครอบครัวที่ต้องเตรียมทั้งสองส่วนควรวางแผนแยกกัน

ควรลอยอังคารที่ไหน แม่น้ำ ทะเล หรือที่วัด
สถานที่ที่นิยมที่สุดคือปากแม่น้ำเจ้าพระยาหรือบริเวณทะเลอ่าวไทย เพราะเชื่อว่าน้ำไหลออกสู่ทะเลกว้างเป็นสัญลักษณ์ของการเดินทางไปสู่ภพภูมิใหม่ที่ไม่ผูกติดกับที่ใดที่หนึ่ง ครอบครัวในกรุงเทพฯ ส่วนใหญ่เช่าเรือจากท่าน้ำใกล้วัดหรือใกล้ปากแม่น้ำเจ้าพระยาไปทำพิธีกลางแม่น้ำ บางวัดที่มีสระน้ำหรือบ่อน้ำศักดิ์สิทธิ์ในบริเวณก็สามารถลอยอังคารในวัดได้เช่นกันหากไม่สะดวกเดินทางไปแม่น้ำ
การเลือกสถานที่ขึ้นอยู่กับความสะดวกและความเชื่อของแต่ละครอบครัว ไม่มีข้อกำหนดตายตัวว่าต้องเป็นจุดใดจุดหนึ่งเท่านั้น สอบถามวัดที่จัดงานได้ว่ามีท่าเรือหรือจุดลอยอังคารที่แนะนำใกล้บริเวณนั้นหรือไม่

เก็บอัฐิและลอยอังคารควรทำวันไหน กี่วันหลังฌาปนกิจ
ส่วนใหญ่ทำในเช้าวันรุ่งขึ้นหลังวันฌาปนกิจทันที เนื่องจากอัฐิและอังคารยังอยู่ในเตาเผาที่เมรุวัด สะดวกให้เจ้าหน้าที่วัดช่วยคัดแยกให้ บางครอบครัวเลือกรอถึงวันทำบุญ 7 วันหรือ 50 วันเพื่อรวมพิธีเข้าด้วยกัน ทั้งสองแนวทางทำได้และไม่ผิดธรรมเนียม ขึ้นอยู่กับความสะดวกในการนัดหมายญาติและพระสงฆ์
หากเลือกทำบุญร่วมกับวาระอื่น เช่นทำบุญ 100 วัน ควรแจ้งวัดล่วงหน้าว่าจะขอเก็บอัฐิที่ยังฝากไว้ในความดูแลของวัดด้วย รายละเอียดของที่ต้องเตรียมสำหรับทำบุญแต่ละวาระอ่านเพิ่มเติมได้ที่ ทำบุญ 50–100 วัน ควรส่งอะไรดี

ไม่สะดวกลอยอังคารเอง จ้างเรือหรือให้วัดช่วยได้ไหม
ได้ วัดหลายแห่งในกรุงเทพฯ มีบริการประสานเรือลอยอังคารให้เจ้าภาพ หรือแนะนำท่าเรือใกล้เคียงที่รับจัดพิธีเป็นประจำ เจ้าภาพเพียงแจ้งความประสงค์กับเจ้าหน้าที่ฌาปนกิจสถานของวัดหลังพิธีเก็บอัฐิเสร็จ ทางวัดจะช่วยประสานเวลาและค่าใช้จ่ายให้ทราบล่วงหน้า เหมาะกับครอบครัวที่ไม่มีญาติคุ้นเคยกับขั้นตอนนี้มาก่อน
กรณีต้องการทำเองก็สามารถติดต่อท่าเรือใกล้ปากแม่น้ำเจ้าพระยาโดยตรงได้เช่นกัน ส่วนใหญ่มีชุดอุปกรณ์ลอยอังคารพร้อมดอกไม้จำหน่ายที่ท่าเรือ ไม่ต้องเตรียมไปเองทั้งหมด

อัฐิที่ไม่ได้ลอย เก็บไว้ที่ไหนได้บ้าง
ครอบครัวส่วนใหญ่ไม่ได้นำอัฐิทั้งหมดไปลอย แต่คัดเก็บบางส่วนไว้บูชา โดยนิยมบรรจุในโกศแล้วนำไปตั้งบูชาที่บ้าน ฝากไว้ในซุ้มเจดีย์หรือช่องผนังของวัดที่มีบริการรับฝากอัฐิ หรือบรรจุในเจดีย์ประจำตระกูลหากมีอยู่แล้ว การฝากไว้ที่วัดมักมีค่าธรรมเนียมและต้องติดต่อฝ่ายทะเบียนของวัดโดยตรง
การเลือกเก็บอัฐิไว้ที่ใดขึ้นอยู่กับความสะดวกของครอบครัวและธรรมเนียมที่สืบทอดกันมา ไม่มีข้อกำหนดว่าต้องลอยอังคารทั้งหมดหรือเก็บไว้ทั้งหมด สามารถแบ่งสัดส่วนได้ตามที่ตกลงกันในครอบครัว

พวงหรีดที่ส่งไปงานฌาปนกิจ เกี่ยวกับพิธีเก็บอัฐิ-ลอยอังคารไหม
เป็นคนละส่วนกัน พวงหรีดใช้ตั้งหน้าศาลาในคืนสวดพระอภิธรรมและวันฌาปนกิจเพื่อแสดงความอาลัยจากแขกที่มาร่วมงาน ส่วนดอกไม้ กระทง และธูปเทียนที่ใช้ในพิธีเก็บอัฐิและลอยอังคารเป็นของที่เจ้าภาพเตรียมเองในวันถัดไป Temple Wreath ให้บริการเฉพาะพวงหรีดส่งถึงศาลาวัด ไม่ได้จำหน่ายชุดอุปกรณ์ลอยอังคาร
สำหรับเจ้าภาพที่กำลังเตรียมงานฝั่งดอกไม้ประดับเมรุและดอกไม้จันทน์ในวันฌาปนกิจ อ่านรายการที่ต้องเตรียมทั้งหมดได้ที่ วันฌาปนกิจต้องเตรียมดอกไม้อะไรบ้าง ส่วนแขกที่ต้องการสั่งพวงหรีดส่งไปร่วมงานที่วัดในกรุงเทพฯ ดูแบบและราคาได้ที่ พวงหรีดส่งวัดในกรุงเทพฯ หรือเลือกตามหมวดที่ พวงหรีดดอกไม้สด

พวงหรีดแนะนำ
อ่านต่อในคู่มือสั่งพวงหรีดวัด

พวงหรีดวัดราชบพิธ

พวงหรีดสำราญราษฎร์

พวงหรีดเสาชิงช้า

พวงหรีดคลองขวาง

พวงหรีดบางแวก

พวงหรีดบางหว้า

พวงหรีดบางโพงพาง





